Vrijdag kwam het Drift Festival Artist-in-Residence programma tot een indrukwekkende climax. Dit voorjaar nodigde de Nijmeegse organisatie de experimentele elektronische jazz virtuoos Jameszoo, The Leap (een nieuw project van Tripeo en Doka) en British Murder Boys (UK techno pioniers Surgeon & Regis) om elk een week lang te experimenteren in Willem Twee studios in Den Bosch.

Naast een ongelofelijke selectie aan synths uit de jaren '70, '80 en '90 en een pijporgel, staat een gedeelte van de studios in Den Bosch vol met obscure meetapparatuur uit de jaren '50 en '60. Deze machines (zoals ruis-, puls, signaal,- en sinusgeneratoren maar ook apparaten die bedoeld waren voor nucleaire metingen) zijn oorspronkelijk helemaal niet bedoeld om muziek mee te maken. Door de unieke frequenties kunnen ze geluiden maken die niet bestaan in de synth-wereld.

Met de geluiden die ze hebben verzameld in dit gear walhalla maakten ze muziekstukken die ze vrijdag presenteerden tijdens het Drift Festival Openingsconcert, in Concertgebouw de Vereeniging. Wij waren erbij.

 

Absurdistische schoonheid  

Toen we Jameszoo spraken in Willem Twee studios gaf hij aan dat hij nog niet helemaal wist hoe zijn performance eruit zou komen te zien. En of hij überhaupt zelf aanwezig op het podium zou zijn. Hij vindt namelijk dat muziek op zichzelf moet kunnen staan. “Ik wil dat de context niet belangrijk is. Maar dat is het wel. Iets moet interessant zijn, al ligt het in de modder. Maar de context doet toch iets met je. Muziek is een esthetische ervaring. Ook al zou ik willen van niet. Dit contrast is rete-interessant.”

En inderdaad, er is geen Jameszoo op het podium te bekennen. Enkel een groot bloemenboeket. Vroeger werden er namelijk ook bloemstukken op podia gepresenteerd wanneer er stukken afgespeeld werden, zodat het publiek iets had om naar te kijken. Een conceptuele en abstracte oplossing, die perfect bij Jameszoo en zijn muziek past.

Jameszoo componeerde drie stukken, die de drie studios van Willem Twee representeren. De studio met het orgel, de studio met de synths en de studio met de obscure meetapparatuur. Wie bekend is met de studios, hoort duidelijk de Willem Twee machines terug. En wie Jameszoo kent hoort duidelijk zijn manier van componeren. Wat volgt is een onnavolgbare trip van geluiden die geen seconde loslaat.

Zowel panisch en onheilspellend als nostalgisch en warm. Een soort trance die wordt onderbroken door ontploffingen van geluid. De muziek lijkt te ademen. De enkele toegankelijke melodieën worden direct weer verbroken door lange stiltes die je op het verkeerde been zetten. Het verbaast ons niet dat tijdens een van deze stiltes iemand in het publiek in pure verbazing ‘What. The. F*ck.’ roept. Jameszoo zijn muziekstukken doen een beetje denken aan Le Sacre Du Printemps; het revolutionaire en abstracte stuk van Stravinsky, waar niemand iets van lijkt te snappen maar achteraf gezien de start van een nieuwe stroming blijkt te zijn. Jameszoo zijn interpretatie van Willem Twee studios is vreemd, verwarrend, absurdistisch en soms bijna atonaal en pijnlijk. Het is prachtig.

 

Een dappere beslissing

Na Jameszoo zijn performance gebeurt er iets dat niemand in de zaal aan had zien komen. De zaterdag van Drift Festival wordt afgelast. Wegens extreme weersomstandigheden kan de organisatie de veiligheid van de bezoekers niet garanderen. Een moeilijke maar dappere beslissing, als je het ons vraagt. Drift organisator Brent Rozendaal geeft een korte speech op het podium om de situatie uit te leggen. Wanneer hij duidelijk een brok in zijn keel heeft begint de zaal uitbundig voor hem te klappen en te juichen. Alsof de bezoekers willen zeggen ‘we begrijpen het en we staan achter je’. Een kippenvel waardig moment.  

Sferische techno

The Leap, een nieuw project van locals Tripeo en Doka, heeft geen makkelijke taak. Zij performen na dit onverwachte nieuws én ze vervangen grootheid Blawan. De UK techno koning zou eigenlijk performen vandaag (met een live improvisatie met vijf draaitafels en zelfgeperst vinyl), maar kon helaas niet aanwezig zijn wegens gezondheidsproblemen. Tripeo en Doka hebben dus in een extreem korte tijd de machines van Willem Twee studios eigen moeten maken.

En dat is goed gelukt. De live performance is relatief toegankelijk en klinkt alsof het ook een openingsset van een festival of club had kunnen zijn. Een lange dystopische spacey techno-ambient trip die als ruisende wind door de zaal lijkt te vliegen. De set is mysterieus, sferisch, gelaagd, donker en onheilspellend. Aan het einde lijkt de muziek een soort verdriet, nostalgie, vastberadenheid en acceptatie uit te stralen. Maar misschien is dat de context van het nieuws van een half uur geleden. Het resultaat zou zo uitgebracht kunnen worden als album. Kan je nagaan wat ze ervan hadden gemaakt als ze een paar maanden de tijd gehad zouden hebben.

 

New wave performance art

Als kers op de taart presenteert duo British Murder Boys hun Willem Twee studios interpretatie. Surgeon zit roerloos achter tralies van felrode lampen en Regis ijsbeert over het podium terwijl we een lange abstracte monoloog horen. “Pain is pleasure” horen we onder andere, met onheilspellende geluiden die duidelijk uit de Willem Twee machines komen. Het heeft wat weg van een performance art stuk dat totaal anders is dan de UK techno waar ze bekend om staan. De monoloog verandert in new wave achtige track, die doet denken aan Bowie, Cabaret Voltaire en The Cure. Maar dan met een abstracte en industriele ondertoon die later meer richting drum'n bass lijkt te gaan. 

Een perfect einde van een gevarieerde avond. Drift heeft met hun Artist-in-Residence een inhoudelijke slag gemaakt en vervaagt de grenzen van wat het betekent om een muziekfestival te zijn. Meer van dit graag.

Jäger Music deed als partner verslag van het Drift Festival Artist-in-Residence project. Hier lees je meer over de samenwerking tussen Drift Festival en Willem Twee studios. Ook lees je interviews met British Murder Boys Jameszoo en Blawan bij ons.

Tekst: Chloë Arkenbout
Beeld: Stef van Oosterhout